Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu zwykle zawiera także zakaz ponownego wjazdu do Polski i innych państw strefy Schengen. Czas na reakcję jest bardzo krótki: odwołanie trzeba wnieść w ciągu 7 dni od doręczenia decyzji. Wyjaśniamy, skąd bierze się zakaz wjazdu, jak się od niego odwołać, jakie argumenty mają znaczenie, co zrobić po uprawomocnieniu się decyzji i kiedy można wnioskować o cofnięcie zakazu.
Podstawa prawna
- art. 302 ustawy o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1079) – przesłanki wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu,
- art. 303 – przypadki, w których postępowania nie wszczyna się, oraz art. 306–307 – wygaśnięcie decyzji i skutki jej uprawomocnienia dla wiz i zezwoleń,
- art. 310 – organ właściwy (komendant oddziału lub placówki Straży Granicznej),
- art. 315 – termin dobrowolnego powrotu,
- art. 318–319 – zakaz ponownego wjazdu i jego długość,
- art. 320 – cofnięcie zakazu wjazdu na wniosek cudzoziemca,
- art. 321–322 – odwołanie w terminie 7 dni do Komendanta Głównego Straży Granicznej i doręczenie elektroniczne,
- art. 330, 334–334a – niewykonywanie decyzji i pomoc w dobrowolnym powrocie,
- art. 435–440a – wykaz cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany,
- art. 53 § 1, art. 54 § 1 i art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 143) – skarga do sądu administracyjnego.
Skąd bierze się zakaz wjazdu
Zakaz wjazdu jest składnikiem decyzji o zobowiązaniu do powrotu: zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy decyzja ta zawiera zakaz ponownego wjazdu na terytorium Polski i innych państw strefy Schengen na wskazany okres. Podstawy wydania decyzji wymienia art. 302 ust. 1 – m.in. brak ważnej wizy lub dokumentu uprawniającego do pobytu, przekroczenie okresu pobytu, nielegalne wykonywanie pracy lub prowadzenie działalności gospodarczej, brak środków utrzymania, wpis do wykazu cudzoziemców niepożądanych, zagrożenie bezpieczeństwa lub nielegalne przekroczenie granicy. Decyzję wydaje komendant oddziału lub placówki Straży Granicznej, z urzędu albo na wniosek innych organów (art. 310).
Jak długi jest zakaz
Według art. 319 ustawy zakaz wynosi co do zasady od 6 miesięcy do 3 lat, od 1 do 3 lat przy nielegalnej pracy lub działalności gospodarczej, od 3 do 5 lat w przypadkach wskazanych w przepisie, a w sprawach dotyczących bezpieczeństwa od 5 do 10 lat. Okres zakazu może zostać z mocy prawa przedłużony – do 5 lat – do czasu uregulowania kosztów powrotu.
Odwołanie w terminie 7 dni
Od decyzji o zobowiązaniu do powrotu przysługuje odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, wnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 321). Termin liczy się od doręczenia, także elektronicznego (art. 322), dlatego trzeba sprawdzić, kiedy i w jaki sposób decyzja została skutecznie doręczona. Przekroczenie terminu zamyka drogę zwykłego odwołania. W odwołaniu należy wskazać, jaką część decyzji się zaskarża (zobowiązanie do powrotu, długość zakazu, termin dobrowolnego wyjazdu), jakie żądanie się stawia i dlaczego decyzja jest błędna, oraz przedstawić dowody.
Jakie argumenty mogą mieć znaczenie
- Brak podstawy z art. 302 ust. 1 – np. cudzoziemiec miał ważny dokument pobytowy albo ustalenia organu są błędne.
- Szczególnie ważny interes cudzoziemca – przy przesłankach nielegalnej pracy i nielegalnej działalności gospodarczej decyzji nie wydaje się, jeżeli przemawia za tym taki interes (art. 302 ust. 4a).
- Okoliczności z art. 303 ust. 1 – w określonych sytuacjach, m.in. gdy cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego lub osoby z prawem pobytu stałego albo uzyskał zezwolenie na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE, postępowania nie wszczyna się; zezwolenie na pobyt stały lub rezydenta UE powoduje też wygaśnięcie decyzji z mocy prawa (art. 306).
- Odstąpienie od zakazu – art. 318 ust. 1a–1d pozwalają odstąpić od orzeczenia zakazu, jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że cudzoziemiec będzie przestrzegał prawa; nie stosuje się tego, gdy z takiej możliwości skorzystano w ciągu ostatnich 2 lat.
- Rodzina i okoliczności humanitarne – sytuacja rodzinna, stan zdrowia, więzi z Polską; pełnią rolę przy ocenie wniosku o cofnięcie zakazu i mogą uzasadniać niewykonywanie decyzji w przypadkach z art. 330.
- Termin dobrowolnego wyjazdu – co do zasady od 8 do 30 dni; nie wyznacza się go przy ryzyku ucieczki lub zagrożeniu bezpieczeństwa, a w sprawach bezpieczeństwa decyzja może być natychmiast wykonalna (art. 315).
Skarga do sądu administracyjnego
Decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia, za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji, ale organ może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki rygoru natychmiastowej wykonalności albo ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie (art. 61 § 1–2). Wniosek o wstrzymanie warto składać razem ze skargą.
Cofnięcie zakazu wjazdu po uprawomocnieniu się decyzji
Jeżeli decyzja jest już ostateczna, można złożyć wniosek o cofnięcie zakazu wjazdu do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji (art. 320). Zakaz można cofnąć, jeżeli cudzoziemiec wykonał obowiązek powrotu albo jego ponowny wjazd jest uzasadniony okolicznościami, w szczególności humanitarnymi, lub gdy skorzystał z pomocy w dobrowolnym powrocie (art. 334). Zakazu nie cofa się, gdy cudzoziemiec stanowi zagrożenie bezpieczeństwa, nie uregulował kosztów powrotu, a także – poza względami humanitarnymi – gdy zakaz wydano w ciągu 2 lat po wcześniejszym cofnięciu lub nie upłynęła połowa okresu zakazu. Od rozstrzygnięcia w tej sprawie przysługuje odwołanie w terminie 7 dni (art. 321). Szerzej piszemy o tym w artykule Czy można cofnąć zakaz ponownego wjazdu do Polski i strefy Schengen?.
Wykaz cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany
Decyzja o zobowiązaniu do powrotu z zakazem wjazdu prowadzi co do zasady do wpisu cudzoziemca do wykazu niepożądanych (art. 435 i nast.). Wpisu nie dokonuje się m.in. wobec małżonków obywateli polskich, małoletnich, posiadaczy zezwolenia na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE oraz osób, którym cofnięto zakaz (art. 436). Wpisu dokonuje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (art. 440). Odrębną decyzję o odmowie wjazdu do strefy Schengen reguluje art. 440a.
Checklista
- data i sposób doręczenia decyzji – od niej biegnie 7 dni,
- podstawa z art. 302 ust. 1 i czy rzeczywiście zachodzi,
- czy nie zachodzi przypadek z art. 303 ust. 1 lub art. 330,
- długość zakazu i uzasadnienie jej ustalenia,
- wniosek o odstąpienie od zakazu (art. 318 ust. 1a–1d),
- dowody: dokumenty rodzinne, zdrowotne, pracy i pobytu,
- wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji,
- skarga do sądu administracyjnego w 30 dni,
- wniosek o cofnięcie zakazu po uprawomocnieniu się decyzji.
Najczęstsze pytania
Ile mam czasu na odwołanie od decyzji o zobowiązaniu do powrotu? 7 dni od doręczenia decyzji (art. 321 ustawy o cudzoziemcach).
Do kogo składa się odwołanie? Do Komendanta Głównego Straży Granicznej; decyzje wydaje komendant oddziału lub placówki Straży Granicznej.
Czy odwołanie wstrzymuje wyjazd? Nie zawsze; termin dobrowolnego wyjazdu i możliwość wstrzymania wykonania zależą od okoliczności sprawy (art. 315, art. 61 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Czy zakaz wjazdu do Polski obowiązuje w całej strefie Schengen? Tak, art. 318 ust. 1 przewiduje zakaz wjazdu do Polski i do państw strefy Schengen.
Czy zakaz można skrócić? Można wnioskować o jego cofnięcie na zasadach z art. 320, w szczególności z powodów humanitarnych.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i zawiera ogólne informacje według stanu prawnego na dzień 28 października 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w indywidualnej sprawie. Terminy są bardzo krótkie – w sprawie decyzji o zobowiązaniu do powrotu skontaktuj się z prawnikiem jak najszybciej po jej doręczeniu.