Autor: Łukasz Kania, radca prawny · Aktualizacja:
W skrócie: od 5 listopada 2026 r. mobbing oznacza uporczywe nękanie pracownika (art. 94³ § 2 k.p.), czyli zachowania powtarzalne, nawracające lub stałe. Nie trzeba już wykazywać długotrwałości, zamiaru sprawcy ani rozstroju zdrowia. Zadośćuczynienie nie może być niższe niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 94³ § 11 k.p.). Najważniejsze jest uporządkowane udokumentowanie zdarzeń.
Obowiązki pracodawcy opisujemy w artykule Mobbing od listopada 2026 – obowiązki pracodawcy.
1. Co jest mobbingiem po zmianie przepisów
Zgodnie z art. 94³ § 2 k.p. w brzmieniu obowiązującym od 5.11.2026 r. mobbing oznacza zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Znika wymóg, żeby nękanie było długotrwałe, a do odpowiedzialności nie trzeba już wykazywać szczególnego zamiaru sprawcy ani skutku w postaci rozstroju zdrowia. Uporczywość nękania polega na tym, że jest ono powtarzalne, nawracające lub stałe (art. 94³ § 3 zd. 1 k.p.). Katalog zachowań jest otwarty. Mobbingiem jest także nakazywanie lub zachęcanie do takich zachowań, a sprawcą może być pracodawca, przełożony, współpracownik, podwładny, osoba spoza stosunku pracy albo grupa osób.
2. Czego nie uznaje się za mobbing
Mobbingiem nie są zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika (art. 94³ § 3 zd. 2 k.p.); taka sytuacja może jednak uzasadniać inne roszczenia. Mobbingiem nie jest też uzasadniona, merytoryczna krytyka i rozliczanie z pracy wyrażone w odpowiedniej formie. Przełożony może ocenić wyniki, wyznaczać cele i terminy, ale nie w sposób upokarzający lub bezpodstawny.
3. Czy brak awansu, podwyżki lub odłączenie od informacji to mobbing?
Sam brak awansu lub podwyżki zwykle nie jest mobbingiem, ale może stanowić dyskryminację, jeśli wynika z cechy chronionej. Odłączenie od informacji i izolowanie mogą być przejawami mobbingu, ale tylko wtedy, gdy składają się na uporczywe nękanie.
| Sytuacja | Czy może być mobbingiem? | Od czego zależy |
|---|---|---|
| Jednorazowa kłótnia lub ostra uwaga | Zwykle nie (zachowanie incydentalne) | Czy się powtarza |
| Brak awansu lub podwyżki | Zwykle nie; może być dyskryminacją | Czy decyzja wynika z cechy chronionej, a nie z kwalifikacji lub wyników |
| Stale utrudniony dostęp do informacji potrzebnych do pracy | Tak, jeśli jest powtarzalny i składa się na nękanie | Częstotliwość, kontekst, sposób działania |
| Izolowanie z zespołu, pomijanie w spotkaniach | Tak, jeśli stale i systematycznie | Powtarzalność i brak uzasadnienia |
| Krytyka wyników pracy z uzasadnieniem | Nie | Forma i podstawa merytoryczna |
| Poniżanie, wyśmiewanie, nieuzasadniona krytyka | Tak, jeśli powtarzalne | Częstotliwość i nasilenie |
4. Dyskryminacja a mobbing
Mobbing i dyskryminacja to różne podstawy roszczeń i można je dochodzić równolegle. Przy dyskryminacji pracownik musi tylko uprawdopodobnić naruszenie zasady równego traktowania, a wtedy pracodawca musi wykazać, że do naruszenia nie doszło (art. 18³f k.p.). Od 5.11.2026 ochronę rozszerzono na dyskryminację przez założenie (pracodawca błędnie przypisuje pracownikowi cechę, np. narodowość lub wyznanie) i przez skojarzenie (gorsze traktowanie z powodu związku z osobą mającą cechę chronioną, np. opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością).
Dyskryminacja wielokrotna obejmuje powtarzające się naruszenie z tej samej przyczyny, naruszenia z kilku przyczyn oraz jednorazowe naruszenie wynikające z wielu przyczyn naraz. Zadośćuczynienie nie może być wtedy niższe niż trzykrotność minimalnego wynagrodzenia (art. 18³d § 2 k.p.).
5. Jak zbierać dowody
O wyniku sprawy decyduje zwykle to, czy pracownik potrafi pokazać powtarzalność zachowań. Przydatne są:
- Dziennik zdarzeń. Data, godzina, miejsce, kto był obecny, co powiedziano lub zrobiono, jak pracownik zareagował. Notatki sporządzane na bieżąco mają większą wagę niż wspomnienia spisane po miesiącach.
- Korespondencja. E-maile, komunikatory służbowe, polecenia pisemne, odmowy dostępu do informacji. Warto zabezpieczyć je w sposób zgodny z wewnętrznymi zasadami bezpieczeństwa danych pracodawcy.
- Świadkowie. Współpracownicy, którzy byli obecni; warto zapisać ich dane i krótko ustalić, co widzieli.
- Dokumentacja decyzji kadrowych. Oceny okresowe, premie, zmiany zakresu obowiązków i wynagrodzenia, harmonogramy.
- Dokumentacja medyczna. Zaświadczenia lekarskie, wizyty u psychologa lub psychiatry. Rozstrój zdrowia nie jest już warunkiem zadośćuczynienia, ale pomaga wykazać skutki i wysokość krzywdy.
- Nagrania. Według Sądu Najwyższego art. 308 k.p.c. nie wyklucza dowodu z nagrania rozmowy dokonanego bez wiedzy rozmówcy; sąd ocenia go indywidualnie, ważąc prawo do prywatności (art. 47 Konstytucji) i prawo do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji) – postanowienie SN z 20.09.2023 r., I PSK 10/23. Jednocześnie potajemne nagrywanie może naruszać dobra osobiste rozmówcy (wyrok SN z 31.01.2018 r., I CSK 292/17), więc przed użyciem nagrania warto skonsultować się z prawnikiem. W wyroku z 8.10.2025 r., VIII Pa 130/25, Sąd Okręgowy w Łodzi uwzględnił przy ocenie zachowania pracownika także sam fakt nagrywania rozmów, więc nagrywanie niesie ryzyko.
6. Co zrobić krok po kroku
- Zabezpiecz dowody i prowadź dziennik zdarzeń.
- Zgłoś sprawy pracodawcy pisemnie, najlepiej zgodnie z procedurą antymobbingową (jeśli istnieje). Pracodawca odpowiada wobec pracownika niezależnie od tego, kto jest sprawcą.
- Rozważ skargę do Państwowej Inspekcji Pracy.
- Zdecyduj, czy dochodzić roszczeń przed sądem pracy, włącznie z odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem.
- Przed rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (art. 55 § 1¹ k.p.) skonsultuj się z prawnikiem. Oświadczenie składa się w ciągu miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie (art. 55 § 2 w zw. z art. 52 § 2 k.p.).
- Pamiętaj o przedawnieniu: roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po 3 latach (art. 291 § 1 k.p.).
7. Ile można uzyskać
Zadośćuczynienie za mobbing nie może być niższe niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 94³ § 11 k.p.) i nie ma górnej granicy. Alternatywą jest odszkodowanie od pracodawcy. Pracodawca, który wypłacił świadczenie, może dochodzić jego części od sprawcy, zależnie od stopnia winy. W sprawach o mobbing, naruszenie zasady równego traktowania i naruszenie dóbr osobistych sąd nie może oddalić powództwa o zadośćuczynienie lub odszkodowanie, jeżeli ustalony stan faktyczny uzasadnia roszczenie z innej z tych podstaw niż wskazana przez pracownika (art. 477⁶ᵃ k.p.c.).
Minimalne wynagrodzenie wynosi 4 806 zł w 2026 r. i 4 950 zł od 1.01.2027 r. (rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2026 poz. 1213). Poniższe kwoty to wyliczenie orientacyjne:
| Roszczenie | Mnożnik | Przy 4 806 zł (2026) | Przy 4 950 zł (od 2027) |
|---|---|---|---|
| Mobbing, zadośćuczynienie | 6× | 28 836 zł | 29 700 zł |
| Dyskryminacja wielokrotna, zadośćuczynienie | 3× | 14 418 zł | 14 850 zł |
Które minimalne wynagrodzenie jest miarodajne w danej sprawie, zależy od interpretacji przepisów i oceny sądu; nie ma jeszcze utrwalonej praktyki w tym zakresie, dlatego przy planowaniu roszczenia warto sprawdzić aktualny stan prawny.
8. Przepisy przejściowe
Nowe przepisy stosuje się także do nękania, które rozpoczęło się przed 5.11.2026 i trwa po tej dacie. Zachowania zakończone przed tą datą nie są objęte tą regulacją. W postępowaniach cywilnych wszczętych i niezakończonych przed 5.11.2026 stosuje się dotychczasowe przepisy proceduralne.
9. Najczęściej zadawane pytania
Czy jedna awantura to mobbing? Nie, zachowania incydentalne nie są mobbingiem, choć mogą naruszać dobra osobiste.
Czy trzeba udowodnić zamiar sprawcy? Nie, ocena jest zindywidualizowana, a samo zaprzeczenie zamiaru przez sprawcę nie wystarcza.
Czy pracownik z umową zlecenia może dochodzić roszczeń? Sprawcą może być także osoba spoza stosunku pracy, ale ochrona osób na umowach cywilnoprawnych wymaga indywidualnej oceny.
Czy przepisy dotyczą cudzoziemców zatrudnionych w Polsce? Tak, gdy praca jest wykonywana w ramach stosunku pracy podlegającego polskiemu Kodeksowi pracy.
10. Jak możemy pomóc
K&P Law Firm pomaga pracownikom w ocenie, czy zachowania spełniają definicję mobbingu lub dyskryminacji, w uporządkowaniu dowodów, przygotowaniu zgłoszenia do pracodawcy i pozwu do sądu pracy. Skontaktuj się z nami, aby omówić swoją sytuację.
Artykuł ma charakter informacyjny, opisuje stan prawny na dzień 4.11.2026 r. i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Źródła: ustawa z 19.06.2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1046), Kodeks pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245), OpenLEX; orzecznictwo SN.