Pozew w sprawie cywilnej: co musi zawierać, który sąd i ile wynosi opłata od pozwu

Pozew musi spełniać warunki każdego pisma procesowego (art. 126 k.p.c.) i zawierać dodatkowo m.in. dokładnie określone żądanie, wartość przedmiotu sporu, datę wymagalności roszczenia, fakty uzasadniające żądanie oraz informację o próbie mediacji (art. 187 § 1 k.p.c.). Od pozwu w sprawie majątkowej o wartości powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej jednak niż 100 000 zł (art. 13 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Opis oparty na Kodeksie postępowania cywilnego (stan z 16.10.2026 r.) i ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zmianami z 2026 r.). Stan prawny: listopad 2026 r.

Co musi zawierać pozew

Każde pismo procesowe powinno zawierać oznaczenie sądu, imiona i nazwiska lub nazwy stron oraz ich przedstawicieli i pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku, a gdy to konieczne, także wskazanie faktów i dowodów na ich wykazanie, podpis oraz wymienienie załączników (art. 126 § 1 k.p.c.). Pierwsze pismo w sprawie, a więc pozew, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu, miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron, a także numer PESEL lub NIP powoda będącego osobą fizyczną albo numer KRS (lub w braku numer w innym rejestrze, ewidencji albo NIP) powoda niebędącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania (art. 126 § 2 k.p.c.). Do pozwu wniesionego przez pełnomocnika dołącza się pełnomocnictwo (art. 126 § 3), a także odpisy pozwu i załączników dla pozwanego (art. 128 § 1).

Pozew musi zawierać dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także wartość przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna (art. 187 § 1 pkt 1). Pozew wymaga ponadto oznaczenia daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie (pkt 1¹), wskazania faktów, na których powód opiera żądanie, a w razie potrzeby także uzasadniających właściwość sądu (pkt 2), oraz informacji, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a jeśli nie, wyjaśnienia przyczyn (pkt 3). W pozwie można od razu zgłosić wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność powoda oraz wnioski dowodowe, np. o wezwanie świadków lub biegłych, oględziny albo polecenie pozwanemu dostarczenia dokumentu (art. 187 § 2). Wartość przedmiotu sporu podaje się w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego (art. 126¹ § 3).

Który sąd jest właściwy

Zasadą jest, że pozew wnosi się do sądu, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.), a przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną – według miejsca siedziby (art. 30). Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć także przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie wiąże się z jego działalnością (art. 33). Roszczenia z umowy, w tym o jej wykonanie, rozwiązanie lub odszkodowanie z powodu niewykonania albo nienależytego wykonania, można dochodzić przed sądem miejsca wykonania umowy (art. 34 § 1); przy świadczeniu usług jest to miejsce, w którym usługi były lub miały być świadczone (art. 34 § 2 pkt 2). Właściwość przemienna nie dotyczy spraw przeciwko konsumentom (art. 31 § 2). Sprawy o prawa majątkowe o wartości przedmiotu sporu powyżej 100 000 zł należą do sądów okręgowych, z wyjątkiem m.in. spraw o alimenty i spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 17 pkt 4).

Opłata od pozwu

W sprawach o prawa majątkowe o wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł pobiera się opłatę stałą według progów: do 500 zł – 30 zł; ponad 500 do 1500 zł – 100 zł; ponad 1500 do 4000 zł – 200 zł; ponad 4000 do 7500 zł – 400 zł; ponad 7500 do 10 000 zł – 500 zł; ponad 10 000 do 15 000 zł – 750 zł; ponad 15 000 do 20 000 zł – 1000 zł (art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przy wartości powyżej 20 000 zł opłata jest stosunkowa i wynosi 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 100 000 zł (art. 13 ust. 2). Przykładowo od roszczenia o 50 000 zł opłata wynosi 2500 zł. Końcówkę opłaty zaokrągla się w górę do pełnego złotego (art. 21).

Ustawa przewiduje też szczególne zasady. Czwartą część opłaty pobiera się od pozwu, który spełnia przesłanki rozpoznania w postępowaniu nakazowym, oraz od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 19 ust. 2). Jeżeli powód przed wytoczeniem powództwa wziął udział w mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację albo podjął próbę rozwiązania sporu konsumenckiego w sposób wskazany w art. 13e, opłata od pozwu podlega obniżeniu o dwie trzecie, nie więcej jednak niż o 400 zł (art. 13e). W sprawach o prawa niemajątkowe obowiązują opłaty stałe, np. 600 zł od pozwu o rozwód, separację lub ochronę dóbr osobistych (art. 26 ust. 1). Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2).

Braki formalne i brak opłaty

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty (art. 126² § 1 k.p.c.). Jeżeli pozew ma braki formalne albo nie uiszczono opłaty, przewodniczący wzywa powoda do ich usunięcia w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu pozwu (art. 130 § 1). Dla osoby mieszkającej lub mającej siedzibę za granicą, która nie ma w Polsce przedstawiciela, termin wynosi co najmniej miesiąc, a gdy doręczenie miałoby nastąpić poza Unią Europejską – co najmniej trzy miesiące (art. 130 § 1¹). Pozew poprawiony lub uzupełniony w terminie wywołuje skutki od chwili wniesienia (art. 130 § 3). Jeżeli pozew wniósł adwokat lub radca prawny bez należnej opłaty, przewodniczący zwraca go bez wezwania do jej uiszczenia, ale w tygodniu od doręczenia zarządzenia o zwrocie można uiścić brakującą opłatę i wtedy pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia (art. 130²).

Gdy brakuje środków na koszty

Zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do wniosku dołącza się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, sporządzone według ustalonego wzoru (art. 102 ust. 2). Wniosek strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, złożony bez tego oświadczenia, przewodniczący zwraca bez wezwania do uzupełnienia (art. 102 ust. 4). Wniosek rozpoznaje się w terminie 7 dni od złożenia albo uzupełnienia braków (art. 102 ust. 5). Sąd może zwolnić stronę od kosztów także częściowo (art. 101). Zgłoszenie wniosku nie wstrzymuje biegu postępowania, chyba że chodzi o zwolnienie powoda na skutek wniosku zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa (art. 112 ust. 1). Strona, która uzyskała zwolnienie na podstawie świadomego podania nieprawdziwych okoliczności, po cofnięciu zwolnienia zostaje skazana na grzywnę do 1000 zł (art. 111 ust. 1).

Zobacz też: nakaz zapłaty w e-sądzie krok po kroku oraz sprawy sądowe.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wysokość opłaty i właściwość sądu zależą od rodzaju roszczenia i okoliczności sprawy. Stan prawny: listopad 2026 r.

! Artykuł przedstawia stan prawny na dzień publikacji. Przepisy mogły się od tego czasu zmienić.

Masz podobną sprawę? Skontaktuj się z nami – sprawdzimy, jak wygląda ona dziś.

Skontaktuj się z nami