Autor: Łukasz Kania, radca prawny · Aktualizacja:
Należność pieniężną można dochodzić w elektronicznym postępowaniu upominawczym (e-sądzie). Powód składa pozew wyłącznie przez system teleinformatyczny i wskazuje dowody, ale ich nie dołącza. Jeśli nie ma przeszkód, sąd wydaje nakaz zapłaty, a pozwany ma dwa tygodnie na zapłatę albo sprzeciw. Bez skutecznego sprzeciwu nakaz ma skutki prawomocnego wyroku i można przejść do egzekucji. Wyjaśniamy krok po kroku, jak to wygląda w praktyce i na co uważać.
Podstawa prawna
- art. 118 i art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego – terminy przedawnienia i przerwanie jego biegu przez wniesienie pozwu,
- art. 498–499 i art. 502–505 Kodeksu postępowania cywilnego – nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, sprzeciw i jego skutki,
- art. 50528–50537 k.p.c. – elektroniczne postępowanie upominawcze,
- art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. – prawomocny nakaz zapłaty jako tytuł egzekucyjny,
- art. 13 i art. 19 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – opłata od pozwu w e-sądzie.
Zanim złożysz pozew: terminy i przedawnienie
Termin przedawnienia wynosi co do zasady sześć lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczeń o świadczenia okresowe – trzy lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata (art. 118 k.c.). Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).
W e-sądzie można dochodzić tylko roszczeń, które stały się wymagalne w ciągu trzech lat przed wniesieniem pozwu (art. 50529a k.p.c.). Starsze roszczenia trzeba więc dochodzić w zwykłym trybie.
Kiedy możesz skorzystać z e-sądu
Nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie wydaje się, gdy roszczenie nie jest pieniężne albo gdy nakaz miałby być doręczony za granicą (art. 50528 § 2 k.p.c.). Powód wnosi pisma wyłącznie przez system teleinformatyczny (art. 50531). W pozwie wskazuje dowody, ale ich nie dołącza, oraz podaje numer PESEL lub NIP pozwanego, a w przypadku podmiotu niebędącego osobą fizyczną – numer KRS albo NIP. Za błędne oznaczenie tych danych w złej wierze lub z braku staranności sąd może nałożyć grzywnę (art. 50532).
Kiedy sąd nie wyda nakazu
Nakazu nie wydaje się, jeżeli według treści pozwu roszczenie jest oczywiście bezzasadne, przytoczone okoliczności budzą wątpliwość, zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego albo miejsce pobytu pozwanego jest nieznane lub nakaz nie mógłby być doręczony w kraju (art. 499 k.p.c.). W e-sądzie brak podstaw do wydania nakazu kończy się umorzeniem postępowania (art. 50533). Jeśli nakazu nie da się doręczyć w kraju, sąd z urzędu go uchyla i umarza postępowanie, chyba że powód w terminie nie dłuższym niż miesiąc usunie przeszkodę (art. 50534 § 2). Nakaz uznaje się za doręczony, gdy pozwany mimo powtórnego zawiadomienia go nie odebrał, a adres jest zgodny z rejestrem PESEL (art. 50534 § 1).
Koszty
Opłata od pozwu w e-sądzie wynosi jedną czwartą opłaty stosunkowej z art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 19 ust. 2). Przy umorzeniu każda strona ponosi koszty związane ze swoim udziałem, więc powód nie odzyskuje opłaty (art. 50537 § 1). Jeśli jednak w ciągu trzech miesięcy od umorzenia powód wytoczy powództwo o to samo roszczenie w innym postępowaniu, skutki wniesienia pozwu – w tym przerwanie biegu przedawnienia – powstają z dniem wniesienia pozwu w e-sądzie, a na żądanie stron sąd uwzględni koszty poniesione w e-sądzie (art. 50537 § 2).
Sprzeciw pozwanego i brak sprzeciwu
Pozwany ma dwa tygodnie od doręczenia nakazu na zapłatę całości roszczenia z kosztami albo na wniesienie sprzeciwu (art. 502 § 1 k.p.c.). W sprzeciwie wskazuje, czy zaskarża nakaz w całości czy w części, zgłasza zarzuty (pod rygorem ich utraty) oraz podaje okoliczności faktyczne (art. 503). Do sprzeciwu w e-sądzie nie dołącza się dowodów (art. 50535). Po skutecznym sprzeciwie sąd umarza postępowanie w zakresie, w jakim nakaz utracił moc (art. 50536). Powód, który chce kontynuować sprawę, wnosi wtedy pozew w zwykłym trybie – najlepiej w terminie trzech miesięcy z art. 50537 § 2.
Jeżeli sprzeciwu nie wniesiono lub wniesiono go nieskutecznie, nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku (art. 504 § 2) i stanowi tytuł egzekucyjny (art. 777 § 1 pkt 1). Po nadaniu klauzuli wykonalności wierzyciel może skierować sprawę do komornika.
Praktyczne wskazówki dla wierzyciela
Przed pozwem sprawdź dane pozwanego (PESEL, NIP lub KRS), datę wymagalności roszczenia i termin przedawnienia. Zbierz dowody, bo choć nie dołącza się ich do pozwu, trzeba je wskazać. Pamiętaj, że w sprawach spornych sprzeciw kończy e-sąd i trzeba liczyć się z dodatkowym pozwem oraz kosztami. Gdy z góry wiadomo, że dłużnik będzie kwestionował roszczenie, często lepiej od razu wybrać zwykły tryb.
Najczęstsze pytania
Czy w e-sądzie trzeba dołączać dowody? Nie. W pozwie wskazuje się dowody, ale się ich nie dołącza (art. 50532 § 1 k.p.c.).
Ile czasu ma pozwany na sprzeciw? Dwa tygodnie od doręczenia nakazu zapłaty (art. 502 § 1 k.p.c.).
Jak starych roszczeń można dochodzić w e-sądzie? Takich, które stały się wymagalne w ciągu trzech lat przed wniesieniem pozwu (art. 50529a k.p.c.).
Co się dzieje po sprzeciwie w e-sądzie? Sąd umarza postępowanie w zakresie, w jakim nakaz utracił moc; powód może wnieść pozew w zwykłym trybie, a w terminie trzech miesięcy skutki pierwszego pozwu zostają zachowane (art. 50536–50537 k.p.c.).
Co jeśli pozwany nie zareaguje na nakaz? Nakaz ma skutki prawomocnego wyroku i można go egzekwować przez komornika po nadaniu klauzuli wykonalności.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i zawiera ogólne informacje według stanu prawnego na dzień 1 listopada 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w indywidualnej sprawie. Prowadzimy sprawy o zapłatę i windykację należności. Zobacz też: Sprawy sądowe i administracyjne.